Chanoeka; het Joodse lichtfeest

Chanoeka; het Joodse lichtfeest.

Dit jaar, 2016 (volgens de Joodse jaartelling 5777), valt de eerste avond van Chanoeka op kerstavond. We hadden met een aantal mensen een gezellige avond in huiselijke kring op de derde avond van Chanoeka.

Kort iets meer over Chanoeka en haar oorsprong.
Chanoeka, betekent inwijding en duurt 8 dagen in de maand Kislev, de 9e maand in de Joodse kalender. Joden vieren met dit feest de her-inwijding van de Tempel in het jaar 164 voor Christus. Het feest behoort niet tot de zogeheten Moadiem, de vastgestelde tijden van God (in Leviticus 23 staan deze Moadiem beschreven), maar is later door de Joden zelf ingesteld. Het is een blij en vrolijk feest, er worden liederen gezongen, een spel gespeeld en er is lekkers (en zoet).

In vogelvlucht de geschiedenis en het ontstaan van Chanoeka. Jeruzalem was in die periode (170 v. Chr.) in handen van de Syrische koning, Antiochus IV Epifanes. Hij wilde de stad en haar inwoners “vergrieksen”. Hij plunderde de Tempel en bracht offers aan de Griekse god. Hij onderdrukte de Joden, zo erg dat bijvoorbeeld wetsgetrouwe Joden in torarollen werden verbrand. Dit leidde uiteindelijk tot een opstand van de Makkabeeën; Joodse strijders. Ze heroverden uiteindelijk de stad Jeruzalem. Op 25 Kislev van 164 v. Chr. werd de Tempel door de Joden gereinigd en opnieuw ingewijd. Er brandde in Jeruzalem altijd een bijzondere lamp, het “eeuwige licht”, deze was ook gedoofd tijdens de onderdrukking.

Het verhaal gaat dat ze nog maar een kruikje met niet-ontheiligde olie vonden, dit zou net genoeg olie zijn om het licht 1 dag te laten branden. Ze staken dit kruikje aan. Door een wonder brandde de lamp op dit kleine beetje geheiligde olie toch 8 dagen en nachten. Dat was voldoende tijd waarin ze nieuwe olie konden maken. Wat een wonder! Het Chanoekafeest kent hier haar ontstaan. (Bedenk overigens dat olie symbool staat voor de Heilige Geest). Net als bij het inwijdingsfeest van de 1e en 2e Tempel vierden ze gedurende acht dagen feest. Na een donkere tijd van onderdrukking scheen het licht weer!

Tijdens het Chanoekafeest wordt met een hulp-kaars (de sjamas, de dienaar) een kandelaar (de Chanoekia) aangestoken die voor het raam of buiten bij de voordeur wordt gezet. Deze kandelaar heeft 8 armen en in het midden de 9e, de sjamas. De kaarsen worden van rechts naar links ontstoken. De eerste nacht 1 kaars, de tweede nacht 2, en zo verder, tot er 8 branden. Het licht staat symbool voor de vrijheid die de Joden terugkregen. Maar het staat ook symbool voor het verdrijven van de duisternis door de verspreiding van het licht. Na acht dagen spreekt men de hoop uit op de komende tijd van de Messiaanse heerschappij. De week heeft 7 dagen, de 8 betekent het begin van een nieuwe week, een nieuw begin! Daarnaast staat de 6 symbool voor het menselijke, de 7 voor de sjabbat en de 8 voor het bovennatuurlijke.

Lees ter verdere inspiratie de volgende teksten. In het boek Johannes staat dat Jezus (Jesjoea) in de Tempel van Jeruzalem was tijdens het Inwijdingsfeest in de winter (lees Johannes 10:22-23). In Joh. 8:12 staat dat Hij het licht van de wereld is en dat Hij kwam om te dienen (Markus 10:45). Jezus is ook de dienaar. In Jesaja 9:1 staat geschreven over de Messias die verwacht wordt, het licht der wereld.

Chanoeka is een Joods feest. Maar wij denken dat het goed is om, in verbondenheid met onze Joodse broers en zussen, mee te gedenken en te vieren welk wonder er heeft plaatsgevonden. En te bedenken welke betekenissen er in dit feest zitten voor ons als christen. Er zijn diverse Messiaanse betekenissen er in te vinden.

Wat vragen ter overdenking voor jezelf:

– Wat kun je als christen (als gelovige uit de volken) hiervan leren? Is er een element of zijn er elementen die je raken? Denk hier eens over na en bid voor wijsheid en openbaring.
– Zou je je Joodse broers en zussen een goed en vrolijk Chanoeka kunnen wensen? Wat belet je eventueel om, ter bemoediging en ondersteuning, een openbare Chanoeka viering bij te wonen?
– Op welke wijze verspreid jij licht in deze wereld?
– Elke avond steekt het kleine kaarsje (de sjamas) 1 kaars meer aan, elke avond is er dus meer licht. Denk eens na over “dienstbaar zijn”, “het wonder van de olie die blijft stromen” en “het licht wat toeneemt”.
– Lees het boek Makkabeeën eens. Dit boek kun je vinden in een bijbel met daarin de deuterocanonieke boeken (bijv. de Willibrordvertaling, dus niet in elke bijbel). Deze boeken zijn ontstaan in de periode tussen het Oude Testament (de Tenach of de Hebreeuwse bijbel) en het Nieuwe Testament. In deze periode bleef God stil, God gaf geen profeten aan Zijn volk, geen bijzondere woorden of mensen. Maar toch was er in deze periode het wonder van de olie (!). Bijzonder of niet?!